
Yerli Yapay Zeka Cosmos T1 İnceleme: Özellikleri ve Performansı
Türkiye'nin teknoloji serüveninde devrim niteliğinde bir adım olan Cosmos T1, Yıldız Teknik Üniversitesi bünyesindeki Cosmos ekibi tarafından geliştirilerek Şubat 2026 itibarıyla resmen duyuruldu. Bir tüketici elektroniği ürünü olmanın ötesinde, tamamen yerli ve milli imkanlarla inşa edilen bu devasa dil modeli (LLM), Türkçenin karmaşık yapısını anlama ve mantık yürütme konusunda küresel rakiplerine meydan okuyor. Bu incelememizde, açık kaynak dünyasına kazandırılan bu yapay zeka harikasının teknik detaylarını, performans verilerini ve neden her kurumun yerel sistemlerinde bulunması gerektiğini detaylandıracağız.
İçindekiler
- 1.Cosmos T1 Nedir? Yerli Yapay Zekanın Mimari Temelleri
- 2.Teknik Özellikler: 9B Parametre ve Zincirleme Akıl Yürütme
- 3.Performans Karşılaştırması: Llama-3.1 ve Gemma-2'yi Nasıl Geçti?
- 4.Veri Güvenliği: Neden Kurumlar Cosmos T1'i Tercih Etmeli?
- 5.Erişim ve Kurulum: Cosmos T1 Nasıl Kullanılır?
- ✅Kontrol Listesi
- ❓Sık Sorulan Sorular
Cosmos T1 Nedir? Yerli Yapay Zekanın Mimari Temelleri

Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) araştırmacıları tarafından hayata geçirilen Cosmos T1, Türkiye'nin en gelişmiş yapay zeka dil modeli olarak literatürdeki yerini aldı. Temelde Google'ın Gemma 2 mimarisi üzerine inşa edilen bu model, 200 milyar token'ı aşan devasa bir Türkçe veri seti ile sıfırdan optimize edilmiştir. Modelin en büyük farkı, Türkçenin sondan eklemeli yapısını sadece kelime bazlı değil, kültürel ve mantıksal bağlamda da kusursuz bir şekilde işlemesidir. Geliştiriciler için yazılım ve teknoloji fırsatları kategorimizde sunduğumuz araçlarla entegre edilebilen bu model, tamamen ücretsiz ve erişilebilir bir yapıdadır.
İpuçları
- Modelin açık kaynaklı olması sayesinde kodlarını GitHub ve Hugging Face üzerinden inceleyebilirsiniz.
- Yerli bir veri setiyle eğitildiği için deyim ve atasözlerini küresel modellerden çok daha iyi yorumlar.
- Şubat 2026'da yayınlanan sürüm, Türkiye'nin ilk 'açık ağırlıklı' (open-weight) büyük dil modelidir.
- Akademik çalışmalar ve ticari projeler için herhangi bir lisans ücreti ödemeden kullanılabilir.
Teknik Özellikler: 9B Parametre ve Zincirleme Akıl Yürütme

Cosmos T1, 9 Milyar (9B) parametre yapısıyla orta segment donanımlarda bile yüksek verimlilikle çalışabilmektedir. Ancak onu asıl özel kılan, Chain-of-Thought (Zincirleme Akıl Yürütme) mekanizmasıdır. Bu teknoloji sayesinde model, bir soruya cevap vermeden önce tıpkı bir insan gibi 'düşünce adımları' oluşturur ve bu süreci kullanıcıya şeffaf bir şekilde sunar. Bu durum özellikle karmaşık matematiksel problemlerin çözümünde hata payını minimize etmektedir. Eğer bu modeli kendi bilgisayarınızda çalıştırmayı planlıyorsanız, güçlü bir donanım için ekran kartı seçimi rehberimize mutlaka göz atmalısınız.
İpuçları
- 9B parametre yapısı, modelin hem hızlı hem de akıllı olmasını sağlayan 'altın oran' olarak kabul edilir.
- Düşünme mekanizması sayesinde halüsinasyon (bilgi uydurma) oranı benzer modellere göre %40 daha düşüktür.
- Modeli yerel olarak çalıştırmak için en az 12GB VRAM kapasitesine sahip bir GPU önerilir.
- Türkçe dil bilgisi kurallarına %99,8 uyumluluk gösteren özel bir tokenizer yapısına sahiptir.
Performans Karşılaştırması: Llama-3.1 ve Gemma-2'yi Nasıl Geçti?

Yapılan bağımsız testlerde Cosmos T1, kendisinden çok daha büyük olan küresel rakiplerini geride bırakmayı başarmıştır. Özellikle GSM8K (Türkçe Matematik Testi) sonuçlarına göre Cosmos T1, %77,41 başarı oranı yakalamıştır. Bu oran, kendisinden 8 kat daha fazla parametreye sahip olan Llama-3.1 70B modelinin (%66,13) çok üzerindedir. Bu başarı, modelin sadece veri ezberlemediğini, aynı zamanda Türkçenin mantık silsilesini kavradığını kanıtlamaktadır. Performans odaklı bir kullanım için laptop seçimi yaparken işlemci ve yapay zeka birimlerine (NPU) dikkat etmeniz faydalı olacaktır.
İpuçları
- Matematik ve mantık sorularında yerli bağlamı kullanarak daha doğru sonuçlar üretir.
- Küresel modeller Türkçeyi genellikle İngilizce üzerinden çeviri yaparak işlerken, Cosmos T1 ana dil seviyesinde işler.
- Düşük parametre sayısına rağmen yüksek performans sergilemesi, enerji verimliliği sağlar.
- Kurumsal testlerde müşteri hizmetleri otomasyonu için en başarılı model seçilmiştir.
Veri Güvenliği: Neden Kurumlar Cosmos T1'i Tercih Etmeli?

Günümüzde veri gizliliği, özellikle savunma sanayii, sağlık ve finans sektörleri için hayati önem taşımaktadır. ChatGPT veya Claude gibi servisler verilerinizi bulut sunucularına gönderirken, Cosmos T1 tamamen on-premise (yerel sunucuda) çalıştırılabilir. Bu, verilerinizin şirket dışına, hatta internete dahi çıkmadan işlenmesi anlamına gelir. Veri egemenliğini korumak isteyen Türk şirketleri için bu durum, milyonlarca dolarlık güvenlik yatırımına eşdeğerdir. Şirket içi altyapınızı güçlendirmek için bilgisayar fırsatları sayfamızdaki sunucu çözümlerini inceleyerek yerli yapay zekanızı hemen kurabilirsiniz.
İpuçları
- İnternet bağlantısı olmadan (offline) çalışabilme özelliği en büyük güvenlik avantajıdır.
- KVKK ve GDPR uyumluluğu için verilerin yerel sunucuda kalmasını sağlar.
- Abonelik ücreti gerektirmediği için uzun vadede operasyonel maliyetleri %90 oranında düşürür.
- Şirket özelindeki verilerle (fine-tuning) eğitilerek özelleştirilmiş bir asistana dönüştürülebilir.
Erişim ve Kurulum: Cosmos T1 Nasıl Kullanılır?

Cosmos T1, dünya çapındaki yapay zeka kütüphanesi olan Hugging Face üzerinden 'Cosmos T1' aramasıyla kolayca indirilebilir. Modelin 'açık ağırlıklı' olması, hem bireysel kullanıcıların hem de profesyonel yazılımcıların modeli kendi projelerine entegre etmesine olanak tanır. Kurulum aşamasında Python ve PyTorch gibi kütüphanelerin yüklü olması yeterlidir. Geliştirme sürecinde ekran başında uzun vakit geçirecekler için konforlu bir çalışma ortamı adına monitör seçimi rehberimizdeki önerileri değerlendirmenizi tavsiye ederiz. Türkiye'nin bu gurur tablosu ürününe erişmek tamamen ücretsizdir.
İpuçları
- Hugging Face üzerinden modelin farklı kuantize (sıkıştırılmış) versiyonlarını bulabilirsiniz.
- Ollama gibi araçlar sayesinde tek satır komutla yerel bilgisayarınızda ayağa kaldırabilirsiniz.
- Geliştirici toplulukları tarafından hazırlanan hazır kütüphanelerle entegrasyon süresi oldukça kısadır.
- Modelin güncel sürümlerini takip etmek için YTÜ Cosmos ekibinin resmi duyuru kanallarını izleyin.
Alım Öncesi Kontrol Listesi
- En az 12GB VRAM kapasiteli bir NVIDIA ekran kartına sahip olduğunuzdan emin olun.
- Hugging Face üzerinden Cosmos T1 model kartını ziyaret edin.
- Python ve gerekli kütüphanelerin (Transformers, Torch) güncel olduğundan emin olun.
- Modelin 'Chain-of-Thought' özelliğini aktif etmek için uygun prompt şablonlarını kullanın.
- Veri gizliliği gerekiyorsa kurulumu internete kapalı bir sunucuda gerçekleştirin.
- Modelin Türkçe performansını ölçmek için kendi veri setlerinizle testler yapın.
İlgili İçerikler
Sık Sorulan Sorular
Cosmos T1 ücretli mi?
Hayır, Cosmos T1 tamamen ücretsiz ve açık kaynaklı bir modeldir. Hugging Face platformu üzerinden herkes tarafından indirilip kullanılabilir.
Cosmos T1'i telefonumda kullanabilir miyim?
Doğrudan bir mobil uygulama olarak sunulmasa da, uygun donanıma sahip bilgisayarınızda bir sunucu kurarak telefonunuzdan bu sunucuya bağlanıp kullanabilirsiniz.
ChatGPT'den farkı nedir?
En büyük farkı Türkçe odaklı olması ve yerel olarak çalıştırılabilmesidir. Ayrıca düşünme adımlarını (Chain-of-Thought) şeffaf bir şekilde göstererek daha güvenilir sonuçlar üretir.
Cosmos T1 kimin eseri?
Yıldız Teknik Üniversitesi bünyesindeki Cosmos ekibi tarafından, TÜBİTAK destekli projeler kapsamında geliştirilmiştir.
Görsel oluşturma özelliği var mı?
Şu anki sürüm (T1) metin tabanlı bir dil modelidir. Görsel oluşturma (multimodal) özellikleri mevcut değildir, ancak gelecekteki güncellemelerle bu özelliğin eklenmesi beklenmektedir.


